تعدد زبان‎ها در اينترنت و خطرات موجود
از بدو تأسيس اينترنت در آمريكا، زبان رايج در اينترنت زبان انگليسي بوده است هر چند كه زبان‎هاي ديگري كه از الفباي لاتين استفاده مي‎كنند به سرعت به جرگة زبان‎هاي اينترنتي پيوستند و مرورگرهاي جديد استفاده از الفباهاي رايج ديگر جهان را نيز كاملاً عملي كرده‎اند. با اين وجود چون كارگزارهاي نام دامنه از كد كامپيوتري ASCII استفاده مي‎كنند، به كارگيري نام دامنه با حروف غيرلاتين و حتي به كارگيري علائمي كه در زبان‎هاي لاتين غيرانگليسي به كار مي‎رود متضمن حل مشكلات عديده‎اي است.

 روش كلي حل مسأله كه اكنون در حال تكوين و اجراست و به پروژه IDN معروف است مبتني بر استفاده از UNICODE است كه روش جهاني پذيرفته شده بازنويسي همة الفباهاي جهان به كد ASCII است. خلاصه فرايند اين است كه نام دامنة تايپ شده به الفباي غيرلاتين به UNICODE تبديل شده و ذخيره مي‎شود و هنگام بازيابي مجدداً به الفباي مورد نظر ترجمه مي‎شود. اين خلاصه به هيچ‎وجه گوياي ريزه‎كاري‎ها و مشكلات فني متعددي كه در اين مسير وجود دارد نيست. در مواردي كه تناظر يك به يك ميان يك الفبا و يك زبان وجود دارد (مثلاً الفباي يوناني كه فقط زبان يوناني از آن استفاده مي‎كند) كار اين تبديل به نسبت ساده است. در مواردي كه چند زبان متفاوت از يك الفبا يا صورت‎هاي متفاوت يك الفبا استفاده مي‎كند مانند زبان‎هاي عربي، فارسي، اردو، كردي، پشتو، …..، مسايل بسيار دشواري ظاهر مي‎شود. مثلاً حروف «ك» و «ي» صورت‎هاي متفاوتي درفارسي و عربي دارند كه در UNICODE نيز متمايزند. كاربران زبان فارسي در مناطق مختلف دنيا كه از صفحه كليدهاي متفاوت استفاده مي‎كنند لازم است بتوانند عليرغم اين تمايزها با هم ارتباط برقرار كنند. از سويي ديگر اين تفاوت‎هاي جزيي مي‎تواند موجب سردرگمي و حتي سوء‎استفاده شود. به هر صورت با پيشگامي كشورهاي آسياي شرقي و به دنبال آن‎ها بعضي كشورهاي اروپايي غيرانگليسي زبان، IDN اكنون به صورت عملي ولي رسماً هنوز «تجربي» در حال استفاده و مطالعه براي رفع مشكلات است. IDN فارسي نيز به زودي وارد عرصه خواهد شد.
اهميت بين‎المللي و سياسي IDN با توجه به تعدد زبان‎ها و لزوم استفاده همگاني‎تر از اينترنت امري بديهي است و از اينرو موضوع در دستور كار كار گروه راهبري اينترنت قرار گرفته است. كار گروه مي‎تواند اقدام‎هاي زير را براي رواج استفاده از IDN به WSIS پيشنهاد كند:
1- همكاري نزديكتر ميان ستاد مهندسي اينترنت و سازمان ملل متحد. از آنجا كه ستاد مهندسي اينترنت استانداردسازي نهايي بخصوص در مورد زبان‎هاي مختلفي را كه از يك الفبا استفاده مي‎كنند به عهده دارد، لازم است شرايطي براي حضور مؤثرتر كاربران زبان‎هاي غيرانگليسي در جلسات و بحث‎هاي كميته‎هاي ذيربط آن فراهم شود. WSIS و سازمان ملل مي‎تواند تسهيلاتي در اين زمينه ايجاد كنند.
2- WSIS و سازمان ملل مي‎توانند بستر مناسبي را براي انتقال روش‎ها و پيشرفته‎هاي حاصل در IDN به كاربران زبان‎هايي كه هنوز در اين راه گام برنداشته‎اند يا در مراحل اوليه آن هستند فراهم كنند. يكي از خطرات جهاني شدن، تسريع منقرض شدن زبان‎هاي مردماني است كه در حاشية اقتصاد جهان قرار دارند. زبان‎هايي كه نتوانند جايي براي حضور خود در صحنه اينترنت فراهم كنند بيش از پيش در خطر فراموش شدن قرار گرفته‎اند. WGIG مي‎تواند پيشنهاداتي عملي براي اطلاع‎رساني و كمك فني توسط ارگانهاي سازمان ملل به متكلمان زبان‎هايي كه از عرصة اينترنت به دور مانده‎اند ارائه كند.

در هر حال بايد توجه داشت كه IDN جزء كوچكي از كل مسأله زبان در اينترنت است. توجه بيش از حد به مسأله نام‎هاي دامنه، كه احتمالاً ريشه در بعضي رقابت‎هاي اقتدار دارد، مي‎تواند موجب منحرف شدن از مسأله اصلي شود.

اين مقاله در هفته نامه بزرگراه فناوري اطلاعات بچاپ رسيده است