سند شماره WSIS-03/GENEVA/DOC/4-E
12 دسامبر 2003

الف. ديدگاه مشترك ما پيرامون جامعه اطلاعاتي

1- ما نمايندگان مردم جهان، گرد آمده در ژنو از 10 تا 12 دسامبر 2003 براي برگزاري دور اول نشست جهاني جامعه‌ي اطلاعاتي، ميل و تعهد مشترك خود به ايجاد جامعه اطلاعاتي مردم‌محور، همه‌شمول، و توسعه‌مدار را اعلام مي‌داريم؛ جامعه‌اي كه در آن همگان بتوانند اطلاعات و دانش را خلق كنند، به آن دسترسي داشته باشند، آن را بكار گيرند و به اشتراك بگذارند، تا افراد، اجتماعات و مردمان قادر شوند بر پايه اهداف و اصول منشور ملل متحد و احترام كامل و پاس‌داشت بيانيه جهاني حقوق بشر، در ارتقاء توسعه پايدار و بهبود كيفيت زندگي خويش، به‌طور كامل استعدادهاي خود را محقق سازند.
2- چالش پيش روي ما، به مهار در آوردن توانمندي‌هاي فن‌آوري‌ اطلاعاتي و ارتباطي براي دستيابي به اهداف توسعه‌ي مندرج در «اعلاميه هزاره» است؛ يعني از ميان بردن فقر مطلق و گرسنگي، رسيدن به امكان تحصيلات ابتدايي براي همه جهانيان، تقويت برابري جنسي و قوت‌بخشيدن به زنان، كاستن از ميزان مرگ و مير كودكان، بهبود سلامت مادران، مبارزه با ايدز و ويروس اچ‌آي‌وي، مالاريا و ديگر بيماري‌ها، تضمين پايداري محيط زيست، و توسعه همكاري جهاني براي رسيدن به توسعه، براي دست يافتن به جهاني سرشارتر از صلح، عدالت و رفاه.
3- تاكيد مجدد داريم بر جهان‌شمولي، يكپارچگي، همبستگي، و هم‌پيوندي ميان همه حقوق انساني و آزادي‌هاي اساسي؛ از جمله حق توسعه، آنچنان كه در بيانيه وين آمده است. ما همچنين تأكيد مجدد داريم بر اين كه دموكراسي، توسعه پايدار، و احترام به حقوق بشر و آزادي‌هاي اساسي همچنين حسن حاكميت در تمام سطوح به يكديگر وابسته‌اند و همديگر را تقويت مي‌كنند. ما مصمم به تقويت احترام به حاكميت قانون در امور بين‌المللي و همچنين در امور ملي هستيم.
4- تأكيد مجدد داريم بر اين كه به عنوان يك بنياد اساسي براي جامعه اطلاعاتي و همچنان كه در ماده 19 بيانيه جهاني حقوق بشر آمده، هركسي حق آزادي عقيده و بيان دارد؛ و اين حق مشتمل است بر آزادي داشتن عقيده بدون مداخله و آزادي جستجو، دريافت و به اشتراك گذاشتن اطلاعات و عقايد از طريق همه رسانه‌ها و صرف‌نظر از مرزها. ارتباطات يك فرايند بنيادين اجتماعي است. هر كسي در هر جا بايد فرصت مشاركت داشته باشد و هيچ كس نبايد از مزايايي كه جامعه اطلاعاتي در اختيار مي‌گذارد، كنار گذاشته شود.
5- افزون بر اين تأكيد مجدد داريم بر پايبندي‌مان بر مندرجات ماده 29 بيانيه جهاني حقوق بشر، مبني بر اين كه هركسي فقط نسبت به جامعه‌اي كه در آن آزادي و توسعه كامل شخصيتش امكان‌پذير است مسئوليت‌هايي دارد و هركسي در اعمال حقوق و آزادي‌هاي خود بايد فقط تابع آن محدوديت‌هايي باشد كه در جهت تأمين احترام و به رسميت‌شناختن حقوق و آزادي‌هاي ديگران و برآورده‌ساختن الزامات اخلاقي، نظم همگاني و رفاه عمومي در جامعه‌اي مردم‌سالار، در قانون مشخص شده است. اين حقوق و آزادي‌ها به هيچ‌وجه نبايد بر ضد اهداف و اصول ملل متحد به كار بسته شود. به اين ترتيب، ما مروج يك جامعه اطلاعاتي هستيم كه در آن به منزلت انساني احترام گذاشته شود.
6- در راستاي حفظ روح اين بيانيه، ما مجدداً خود را متعهد به پاس‌داشت اصل حق حاكميت برابر همه كشورها مي‌دانيم.
7- اذعان داريم كه علم، در توسعه جامعه اطلاعاتي نقش محوري دارد. بسياري از سنگ‌هاي بناي جامعه اطلاعاتي محصول پيشرفت‌هاي علمي و فني است كه با به اشتراك گذاشتن نتايج پژوهشي ممكن شده است.
8- اذعان داريم كه آموزش‌وپرورش، دانش، اطلاعات و ارتباطات، محور پيشرفت، فعاليت، و بهروزي انسان است. افزون براين، فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي ICTs عملاً بر همه جنبه‌هاي حيات ما اثر عظيمي دارند. پيشرفت سريع اين فن‌آوري‌ها فرصت‌هاي كاملاً جديدي را براي دستيابي به سطوح بالاتر توسعه در اختيار ما مي‌گذارد. توان اين فن‌آوري‌ها در كاهش بسياري از مشكلات ديرينه ما، بخصوص مشكل زمان و فاصله، باعث شده كه براي نخستين بار در تاريخ، امكان بهره‌برداري از اين فن‌آوري‌ها به نفع ميليون‌ها مردم در تمام گوشه و كنار دنيا پديد آيد.
9- آگاهيم كه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي بايد وسيله دانسته شوند و نه هدف. اين فن‌آوري‌هاي، در شرايط مطلوب، مي‌توانند ابزاري نيرومند باشند كه بهره‌وري، رشد اقتصادي، ايجاد مشاغل و اشتغال را افزايش دهند و كيفيت زندگي همگان را بهبود دهد. اين ابزار همچنين مي‌تواند گفت‌وگوي ميان مردمان، كشورها، و تمدن‌ها را ارتقا بخشد.
10- همچنين نيك آگاهيم كه مزاياي انقلاب فن‌آوري اطلاعاتي و ارتباطي امروزه به گونه‌اي نامتساوي ميان كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه و در درون خود جوامع تقسيم شده است. ما كاملاً متعهديم كه اين شكاف ديجيتال را به فرصتي ديجيتال براي همگان تبديل كنيم؛ بخصوص براي آنهايي كه در خطر جدا ماندن و بيشتر به حاشيه‌رانده شدن قرار دارند.
11- متعهديم كه به ديدگاه مشترك‌ خودمان از جامعه اطلاعاتي براي خود و براي نسل‌هاي بعدي جامه عمل بپوشانيم. اذعان داريم كه جوانان نيروي كار آينده و خالقان پيشگام و اولين بكارگيرندگان فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي هستند. بنابراين، بايد نقش آنها را در مقام آموزنده، توليدكننده، سهيم، كارآفرين و تصميم‌گيرنده قوت بخشيد. بخصوص بايد بر جواناني متمركز شويم كه تا كنون نتوانسته‌اند از مزاياي فرصت‌هايي كه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي فراهم آورده‌اند به‌طور كامل بهره‌مند شوند. ما همچنين متعهد مي‌شويم ضامن رعايت حقوق كودكان در توسعه كاربردهاي فن‌آوري اطلاعاتي و ارتباطي و بهره‌برداري از خدمات آن باشيم و همچنين حفاظت از آنان و بهروزي‌شان را تضمين كنيم.
12 - تأكيد داريم كه توسعه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي فرصت‌هاي بزرگي در اختيار زنان مي‌گذارد، آنها كه بايد بخش جدايي‌ناپذير و بازيگران اصلي در جامعه اطلاعاتي باشند. متعهديم ضامن اين باشيم كه جامعه اطلاعاتي به زنان قوت ببخشد و مشاركت كامل آنها را به‌طور برابر در همه عرصه‌هاي اجتماعي و فرايندهاي تصميم‌گيري ممكن سازد. براي رسيدن به اين هدف، بايد چشم‌انداز برابري جنسي را به جريان حاكم تبديل كنيم و از فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي براي اين هدف بهره بگيريم.
13- در ساخت جامعه اطلاعاتي، توجه خاصي نشان خواهيم داد به نيازهاي ويژه گروه‌هاي آسيب‌پذير و حاشيه‌اي جامعه؛ گروه‌هايي همچون مهاجران، آوارگان و پناهجويان، بيكاران و گروه‌هاي محروم، اقليت‌ها و كوچ‌نشينان. ما همچنين نيازهاي ويژه سالخوردگان و معلولان را نيز به رسميت خواهيم شناخت.
14- ما مصمم هستيم كه تنگدستان، بخصوص ساكنان مناطق دوردست، روستايي و حاشيه‌نشينان شهري را تقويت كنيم تا به اطلاعات دسترسي يابند و از فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي بهره بگيرند تا همچون ابزاري به تلاش‌هاي آنان براي بيرون كشيدن خود از فقر ياري رساند.
15- در تحول جامعه اطلاعاتي، بايد به وضعيت ويژه مردمان بومي و همچنين به حفظ گذشته و ميراث فرهنگي آنها توجه خاص شود.
16- ما كماكان توجه خاصي داريم به نيازهاي خاص مردم كشورهاي در حال توسعه، كشورهاي در حال گذار اقتصادي، كشورهاي كمتر توسعه يافته، جزاير كوچك در حال توسعه، كشورهاي در حال توسعه محصور در خشكي، كشورهاي تنگدست به شدت بدهكار، كشورها و مناطق تحت اشغال، كشورهاي تازه رها شده از درگيري، و كشورها و مناطق داراي نيازهاي خاص و همچنين دچار شرايطي كه تهديد جدي براي توسعه است، نظير بلاياي طبيعي.
17- اذعان داريم كه ساختن يك جامعه اطلاعاتي دربرگيرنده همگان، مستلزم شكل‌هاي جديدي از همبستگي، مشاركت، و همكاري ميان دولت‌ها و ديگر طرف‌هاي ذينفع، يعني بخش خصوصي، جامعه مدني، و سازمان‌هاي بين‌المللي است. با آگاهي به اين كه هدف بلندپروازانه اين بيانيه - پر كردن شكاف ديجيتال و تضمين توسعه‌اي هماهنگ، عادلانه و برابر براي همگان – مستلزم تعهدي نيرومند از سوي همه طرف‌هاي ذينفع است كه آنها را به همبستگي ديجيتال هم در سطح ملي و هم در سطح بين‌المللي فرامي‌خوانيم.
18- هيچ چيز در اين بيانيه نبايد به گونه‌اي تفسير شود كه لطمه‌زننده، نقض‌كننده، محدودكننده، يا باطل‌كننده مواد مندرج در منشور ملل متحد و بيانيه جهاني حقوق‌بشر، يا ديگر مقررات بين‌المللي يا قوانين ملي كه جهت تقويت اين مواد اتخاذ شده است، باشد.

ب. جامعه‌اي اطلاعاتي براي همگان: اصول اساسي

19- مصمم هستيم در تلاش خود براي تضمين اين كه هركسي بتواند از مزاياي فرصت‌هايي كه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي فراهم مي‌آورد بهره‌مند شود. توافق داريم كه براي برآمدن از عهده اين چالش‌ها، تمام طرف‌هاي ذينفع بايد با يكديگر همكاري كنند تا: دسترسي به زيرساخت‌ها و فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي وارتباطي و همچنين به اطلاعات و دانش بهبود يابد؛ توانايي ايجاد شود؛ اعتماد و امنيت در بهره‌برداري از فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي وارتباطي افزايش يابد؛ يك محيط توانمندساز در همه سطوح ايجاد شود؛ كاربردهاي فن‌آوري اطلاعاتي وارتباطي توسعه و گسترش يابد؛ تنوع فرهنگي مورد احترام قرار گيرد و پرورش داده شود؛ نقش رسانه‌ها به رسميت شناخته شود؛ به ابعاد اخلاقي جامعه اطلاعاتي پرداخته شود؛ و همكاري منطقه‌اي و بين‌المللي تشويق شود. ما توافق داريم كه اينها اصول مهم در ايجاد يك جامعه اطلاعاتي در برگيرنده همگان است.

1) نقش دولت‌ها و همه طرف‌هاي ذينفع در ارتقا فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي جهت توسعه

20- دولت‌ها، و همچنين بخش خصوصي، جامعه مدني و سازمان ملل متحد و ديگر سازمان‌هاي بين‌المللي نقش و مسئوليت مهمي در توسعه جامعه اطلاعاتي، و در موارد مقتضي، در فرايندهاي تصميم‌گيري، بر عهده دارند. ساختن يك جامعه اطلاعاتي مردم‌محور، كوشش مشتركي است كه مستلزم همكاري و مشاركت ميان همه طرف‌هاي ذينفع است.

2) زيرساختهاي ارتباطي و اطلاعاتي: بنيادي ضروري براي جامعه اطلاعاتي دربرگيرنده همگان

21- متصل بودن، عامل مهمي در ايجاد جامعه اطلاعاتي است. دسترسي ارزان، عام، فراگير و برابر به زيرساختهاي فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي و خدمات آن يكي از چالش‌هاي پيش‌روي جامعه اطلاعاتي است و بايد هدف همه دست‌اندركاران ايجاد اين جامعه باشد. متصل بودن شامل دسترسي به انرژي و خدمات پستي است كه بايد سازگاري آن با قوانين بومي هر كشور تضمين شود.
19. شبكه توسعه يافته‌اي از زيرساختها و كاربردهاي اطلاعاتي و ارتباطي كه با شرايط منطقه‌اي، ملي و محلي تطابق داشته باشد، به آساني و ارزاني در دسترس باشد، و هر جا كه ممكن باشد استفاده‌هاي بيشتر از پهن‌باند و ديگر فن‌آوري‌هاي نوين را فراهم آورد، مي‌تواند ترقي اجتماعي و اقتصادي كشورها و رفاه همه افراد، جوامع و مردمان را شتاب بخشد.
23- بايد سياست‌هاي فراهم‌كننده شرايط مناسب براي ثبات، پيش‌بيني‌پذيري و رقابت سالم در همه سطوح اتخاذ شود و به نحوي به اجرا درآيد كه نه تنها سرمايه‌هاي بيشتري از بخش خصوصي براي توسعه زيرساختهاي فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي جذب كند بلكه بخش خدمات را در سراسر جهان ملزم به ارائه خدمات در عرصه‌هايي كند كه در آنجا در شرايط بازار سنتي كاري نمي‌توان انجام داد. در حوزه‌هاي محروم، ايجاد نقاط دسترسي عمومي به فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي در مكان‌هايي همچون دفاتر پست، مدارس، كتابخانه‌ها و بايگاني‌ها، مي‌تواند ابزاري كارا فراهم آورد كه دسترسي جهانشمول به زيرساخت‌ها و خدمات جامعه اطلاعاتي را تضمين كند.

3) دسترسي به اطلاعات و دانش

24- از بنيادهاي اساسي يك جامعه اطلاعاتي دربرگيرنده همه‌اقشار اين است كه در آن همگان بتوانند به اطلاعات، ايده‌ها و دانش دسترسي داشته و در آن سهيم باشند.
25. تقويت و به اشتراك گذاشتن دانش جهاني به منظور دستيابي به توسعه، بايد از طريق رفع موانع دسترسي برابر به اطلاعات براي فعاليت‌هاي اقتصادي، اجتماعي، سياسي، بهداشتي، فرهنگي، آموزشي و علمي و از طريق تسهيل دسترسي به اطلاعات حوزه عمومي، از جمله طرح جهاني و استفاده از فن‌آور‌هاي كمكي، ارتقا يابد.
26- يك حوزه عمومي غني، جزئي ضروري براي رشد جامعه اطلاعاتي است كه ثمرات فراواني به بار مي‌آورد نظير مردمي تحصيل‌كرده، شغل‌هاي جديد، نوآوري، فرصت‌هاي تجاري، و ترقي علم. اطلاعات موجود در حوزه عمومي بايد به راحتي در دسترس باشد تا جامعه اطلاعاتي را حمايت كند و مانع سوءتخصيص‌ها شود. نهادهاي عمومي نظير كتابخانه‌ها و بايگاني‌ها، موزه‌ها، مجموعه‌هاي فرهنگي و ديگر نقاط دسترسي محله‌اي و انجمني، بايد چنان تقويت شود كه حفظ سوابق مستند و دسترسي آزادانه و برابر به اطلاعات را بهبود بخشد.
27- با افزايش آگاهي همه طرف‌هاي ذينفع نسبت به امكاناتي كه مدل‌هاي مختلف نرم‌افزاري، از جمله نرم‌افزارهاي تحت مالكيت، با بهره‌برداري مجاز، و مجاني فراهم مي‌آورد بايد دسترسي به اطلاعات و دانش بهبود يابد تا رقابت، دسترسي كاربران، و تنوع انتخاب افزايش يابد و همه كاربران قادر شوند راه‌حل‌هايي پديد آوردند كه به نحو احسن نيازهايشان را پاسخ دهد.
28- ما مي‌كوشيم فرصت‌هاي برابر همگان در دسترسي جهاني به دانش علمي و ايجاد و نشر اطلاعات علمي و فني، از جمله ابتكارات براي دسترسي آزاد به انتشارات علمي را بهبود بخشيم.

4) ظرفيت‌سازي

29- هر كس بايد فرصت كسب مهارت‌ها و دانش لازم براي فهم و مشاركت فعال در جامعه اطلاعاتي و اقتصاد دانش، و بهره‌برداري كامل از اين جامعه و اقتصاد را داشته باشد. سواد و آموزش ابتدايي همگاني از عوامل اصلي ايجاد جامعه اطلاعاتي دربرگيرنده همگان است؛ كه در آن توجه ويژه‌اي به نيازهاي خاص زنان و دختران مي‌شود. با توجه به نيازي كه در همه سطوح به طيف گسترده‌اي از متخصصان اطلاعات و فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي وجود دارد، ايجاد ظرفيت‌هاي نهادينه شايسته توجه ويژه است.
30- استفاده از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي در همه مراحل آموزش‌وپرورش، تعليم و تربيت، و توسعه منابع انساني بايد ارتقا يابد و در اين راه بايد به نيازهاي خاص افراد معلول، محروم و آسيب‌پذير توجه شود.
31- آموزش پيوسته و آموزش بزرگسالان، بازآموزي، يادگيري مادام‌العمر، آموزش از راه دور، و ديگر خدمات ويژه، مانند پزشكي از راه دور، مي‌تواند سهم اساسي در اشتغال داشته باشد و به مردم كمك كند كه از فرصت‌هاي جديد فراهم آمده توسط فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي براي شغل‌هاي سنتي، خود اشتغالي و حرفه‌هاي جديد، بهره‌برداري كنند. آگاهي و سواد فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي از شالوده‌هاي بنياني در اين زمينه است.
32- پديدآورندگان محتوا، ناشران، و تهيه‌كنندگان،‌ همچنين آموزگاران، مربيان، بايگان‌ها، كتابداران، و آموزندگان بايد نقشي فعال در ارتقا جامعه اطلاعاتي، بخصوص در كشورهاي كمتر توسعه يافته، ايفا كنند.
33- براي دستيابي به توسعه پايدار جامعه اطلاعاتي، بايد ظرفيت‌هاي ملي در بخش تحقيق‌وتوسعه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي ارتقا يابد. افزون بر اين، مشاركت، بخصوص مشاركت ميان كشورهاي توسعه‌يافته و در حال توسعه، از جمله كشورهاي در حال گذار اقتصادي، در زمينه تحقيق‌وتوسعه، انتقال فن‌آوري، ساخت و بهره‌برداري از محصولات و خدمات فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، حائز اهميت حياتي در بهبود ظرفيت‌سازي و مشاركت جهاني در جامعه اطلاعاتي است. فعاليت در عرصه ساخت فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي فرصت چشمگيري براي خلق ثروت است.
34- نيل به آرمان‌هاي مشترك‌مان بخصوص اين آرمان كه كشورهاي در حال توسعه و كشورهاي داراي اقتصاد در حال گذار، اعضاي كاملاً فعال جامعه اطلاعاتي شوند و به‌طور مثبت با اقتصاد مبتني بر دانش درهم‌آميزند، بستگي شديدي دارد به ايجاد ظرفيت بيشتر در عرصه‌هاي آموزش‌وپرورش، دانش‌فني، و دسترسي به اطلاعات، كه عوامل عمده تعيين‌كننده توسعه و رقابت‌پذيري هستند.

5) ايجاد اعتماد و امنيت در استفاده از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي

35- تقويت چارچوب‌ اطمينان‌بخش، از جمله امنيت اطلاعات و امنيت شبكه، تضمين اعتبار، حفظ حريم خصوصي و حمايت از مصرف كننده، از پيش‌شرط‌هاي ايجاد جامعه اطلاعاتي و ايجاد اعتماد ميان استفاده‌كنندگان از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي است. بايد با همكاري همه طرف‌هاي ذينفع و نهادهاي تخصصي بين‌المللي، يك فرهنگ جهاني در خصوص امنيت سايبري ايجاد كرد و آن را جا انداخت. اين تلاش‌هاي بايد از پشتيباني همكاري‌هاي روزافزون بين‌المللي برخوردار شود. حائز اهميت است كه در درون اين فرهنگ جهاني امنيت سايبري، ايمني تقويت شود و حفاظت از داده‌ها و حريم‌خصوصي تضمين گردد. به‌علاوه، بايد سطح توسعه اجتماعي و اقتصادي هر كشور به حساب آيد و جنبه‌هاي توسعه‌اي جامعه اطلاعاتي مدنظر قرار گيرد.
36- ضمن به رسميت‌شناختن اصل دسترسي عام و بدون تبعيض همه ملل به فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي،‌ از فعاليت‌هاي سازمان ملل متحد براي جلوگيري از استفاده احتمالي از فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي در جهت مقاصد ناسازگار با اهداف حفظ ثبات و امنيت بين‌المللي حمايت مي‌كنيم. اين استفاده‌ها مي‌تواند اثرات مخربي بر يكپارچگي زيرساختارهاي درون حكومت‌ها بگذارد و به امنيت آنان لطمه بزند. ضروري است كه ضمن احترام به حقوق بشر، از استفاده از منابع و فناوري‌هاي اطلاعاتي در جهت مقاصد تبهكارانه و تروريستي جلوگيري شود.
37- هرزنامه معضل مهم و فزاينده‌اي براي كاربران، شبكه‌ها و كل اينترنت است. برخورد با هرزنامه و امنيت سايبري بايد به گونه‌اي مناسب در سطح ملي و بين‌المللي صورت بگيرد.

6) محيط استعداد پرور

38- وجود يك محيط توانمندساز چه در سطح ملي و چه در سطح بين‌المللي، براي جامعه اطلاعاتي بسيار اساسي است. فناوري‌هاي اطلاعاتي وارتباطي بايد به عنوان يك ابزار مهم در خدمت حسن حاكميت قرار گيرد.
39- حاكميت قانون، همراه با سياست‌ها و مقررات حمايت‌كننده، شفاف، طرفدار رقابت، از لحاظ فني بي‌طرف و قابل پيش‌بيني، كه منعكس كننده واقعيات ملي باشد، براي ساخت يك جامعه اطلاعاتي مردم‌مدار الزامي است. دولت‌ها بايد، هر جا كه مقتضي بود، براي جبران كاستي‌هاي بازار مداخله كنند تا رقابت سالم حفظ شود، سرمايه‌گذاري جذب گردد، زيرساخت فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي و كاربرد‌هاي آن بهبود يابد، و منافع اقتصادي و اجتماعي در خدمت اولويت‌هاي ملي به حداكثر برسد.
40- وجود يك محيط بين‌المللي استعدادپرور و پويا كه پشتوانه‌اي باشد براي سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي، انتقال فن‌آوري، و همكاري بين‌المللي، بخصوص در عرصه‌هاي مالي، بدهي، و تجارت و همچنين پشتوانه‌اي باشد براي مشاركت كامل و موثر كشورهاي در حال توسعه در تصميم‌گيريهاي جهاني، از اجزاء حياتي براي تلاش‌هاي ملي در جهت توسعه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي است. تقويت استطاعت اتصال در سراسر جهان، مي‌تواند سهم چشمگيري در اثربخشي اين تلاش‌هاي توسعه‌جويانه داشته باشد.
41- فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي با بهبودي كه در كارايي و بهره‌وري، بخصوص در بنگاه‌هاي كوچك و متوسط، ايجاد مي‌كنند، در واقع زمينه‌ساز مهمي براي رشد هستند. از اين جهت، توسعه جامعه اطلاعاتي حائز اهميت براي رشد اقتصادي وسيع هم در كشورهاي توسعه يافته و هم در كشورهاي در حال توسعه است. ثمرات بهره‌وري حاصل از فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي و نوآوري‌هاي كاربردي در تمام بخش‌هاي اقتصادي بايد پرورش يابد. توزيع برابر اين ثمرات، به رفع فقر و توسعه اجتماعي كمك مي‌كند. خط‌مشي‌هايي كه سرمايه‌گذاري بهره‌ور را پرورش مي‌دهد و شركت‌ها، بخصوص بنگاه‌هاي كوچك و متوسط، را قادر مي‌سازد تا به تغييرات لازم براي بهره‌برداري از سودمندي‌هاي فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي دست بزنند، ثمربخش‌ترين خط‌مشي‌ها هستند.
42- در جامعه اطلاعاتي حفاظت از مالكيت معنوي براي تشويق نوآوري و خلاقيت مهم است؛ به همين ترتيب، نشر وسيع،‌ پخش گسترده، و به اشتراك گذاشتن دانش هم براي تشويق نوآوري و خلاقيت مهم است. تسهيل مشاركت چشمگير همگان در مسائل مالكيت معنوي و به اشتراك گذاشتن دانش از طريق آگاهي كامل و ايجاد ظرفيت، بخش بنياديني از يك جامعه اطلاعاتي دربرگيرنده همگان است.
43- توسعه پايدار را مي‌توان به بهترين صورت در جامعه اطلاعاتي به پيش راند در صورتي كه تلاش‌ها و برنامه‌هاي مرتبط با فناوري اطلاعات و ارتباطات در انسجام با راهبردهاي توسعه‌اي ملي و منطقه‌اي باشند. ما از برنامه «مشاركت جديد براي توسعه آفريقا» استقبال مي‌كنيم و جامعه بين‌المللي را به حمايت از اقدامات مرتبط با فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي اين ابتكار و همچنين ابتكارات مربوط به تلاش‌هاي مشابه در ديگر مناطق تشويق مي‌‌كنيم. توزيع ثمرات رشد‌هاي حاصل از فناوري‌هاي اطلاعاتي به رفع فقر و توسعه پايدار كمك مي‌كند.
44- استانداردسازي يكي از سنگ‌بناهاي اصلي جامعه اطلاعاتي است. بايد توجه ويژه‌اي به ايجاد و اتخاذ استانداردهاي جهاني مبذول داشت. ايجاد و استفاده از استانداردهاي باز، قابل استفاده دو جانبه، غير تبعيضي و معطوف به نيازها، كه در آن تقاضاهاي كاربران و مصرف‌كنندگان مدنظر قرار گرفته باشد، عاملي بنيادين براي توسعه و گسترش افزون‌تر فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي و دسترسي ارزان‌تر به اين فن‌آوري‌ها، به‌ويژه در كشورهاي در حال توسعه، است. هدف استانداردهاي بين‌المللي ايجاد محيطي است كه در آن مصرف‌كنندگان بتوانند صرف‌نظر از نوع فن‌آوري به خدمات جهاني دست يابند.
45- طيف فركانس راديويي بايد بر اساس منافع عمومي و مطابق با مقررات، و رعايت كامل قوانين ملي و معاهده‌هاي بين‌المللي مربوطه، مديريت شود.
46- همه كشورها به شدت تشويق مي‌شوند در گام‌هايي كه جهت ايجاد جامعه اطلاعاتي برمي‌دارند از هر اقدام يكجانبه و غيرمنطبق با حقوق بين‌الملل و منشور سازمان ملل، كه مانع رسيدن كامل مردم كشورهاي لطمه‌ديده از اين اقدامات به توسعه اقتصادي و اجتماعي مي‌شود، و يا مانع رفاه مردم خودشان مي‌شود، خودداري ورزند و دوري كنند.
47- با اذعان به اين كه فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي شيوه‌هاي كاري ما را پيوسته متحول مي‌كند، ايجاد يك محيط كاري امن، ايمن و سالم، متناسب براي استفاده از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، با رعايت همه هنجارهاي بين‌المللي مربوطه، ضرورت بنيادي دارد.
48- اينترنت به ابزاري جهاني تبديل شده كه در دسترس عموم قرار دارد و مسئله مديريت بر آن بايد موضوع اصلي در دستور كار جامعه اطلاعاتي باشد. مديريت بين‌المللي اينترنت بايد چندجانبه، شفاف و دموكراتيك باشد و دولت‌ها، بخش خصوصي، جامعه مدني و سازمان‌هاي بين‌المللي به‌طور كامل در آن مشاركت داشته باشند. اين مديريت بايد توزيع برابر منابع، تسهيل دسترسي همگان را تضمين كند و ضامن كاركرد باثبات و امن عملكرد ثابت باشد و موضوع چندزبانگي را به حساب آورد.
49- مديريت اينترنت شامل هم خط‌مشي‌هاي فني و هم خط‌مشي‌هاي عمومي مي‌شود و بايد همه طرف‌هاي ذينفع و سازمان‌هاي بين‌المللي و بين‌الدولي را در بر بگيرد. در اين خصوص، اذعان داريم كه:
سياست‌گذاري را در بر مي‌گيرد. بخش خصوصي نقش مهمي در توسعه اينترنت [در سطح فني] داشته است و بايد داشته باشد.
الف- اختيار سياست‌گذاري براي خط‌مشي‌هاي عمومي مسائل مربوط به اينترنت جزو حق حاكميت كشورهاست. آنها در موضوع‌هاي بين‌المللي خط‌مشي‌هاي عمومي مربوط به اينترنت از حقوق و مسئوليت‌هايي برخوردارند؛
ب) بخش خصوصي بايد همچنان نقش مهمي را كه در توسعه اينترنت هم در عرصه فني وهم در عرصه اقتصادي داشته، ادامه دهد؛
پ) جامعه مدني نيز نقش مهمي در موضوع‌هاي اينترنت، بخصوص در سطح جوامع و انجمن‌ها ايفا كرده است و بايد به ايفاي چنين نقشي ادامه دهد؛
ت) سازمان‌هاي بين‌الدولي بايد همچنان نقش تسهيل‌كننده‌اي را كه در هماهنگي مسائل عمومي خط‌مشي‌هاي مربوط به اينترنت داشته‌اند، ادامه دهند.
50- به مسائل مربوط به حاكميت بين‌المللي بر اينترنت بايد به گونه‌اي هماهنگ پرداخته شود. ما از دبيركل سازمان ملل متحد مي‌خواهيم تا طي يك فرايند باز و دربرگيرنده همه، و براساس سازوكاري كه مشاركت فعال و كامل دولت‌ها، بخش‌خصوصي، و جامعه مدني كشورهاي در حال توسعه و توسعه يافته را تضمين كند و شامل سازمان‌هاي بين‌الدولي و بين‌المللي، و انجمن‌هاي مربوطه باشد، يك گروه كاري براي مسئله حاكميت بر اينترنت تشكيل دهد تا اقدام به تحقيق و بررسي كند و در صورت مقتضي تا سال 2005 پيشنهاداتي را براي اقدام عملي در جهت حاكميت بر اينترنت ارائه دهد.

7) كاربردهاي فناوري اطلاعات و ارتباطات: منافع در همه جنبه‌هاي زندگي

51- استفاده و به خدمت‌گرفتن فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي بايد در جهت ايجاد منافع در همه جنبه‌هاي زندگي روزمره ما باشد. كاربردهاي فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي در عمليات و خدمات دولت، اطلاعات بهداشتي و درماني، آموزش‌وپرورش، اشتغال، ايجاد شغل، كسب‌وكار، كشاورزي، حمل‌ونقل، حفظ محيط زيست و مديريت منابع طبيعي، جلوگيري از بلاياي طبيعي، و فرهنگ و ترويج ريشه‌كني فقر و ديگر اهداف توسعه‌اي مورد توافق، حائز اهميت بالقوه است. فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي همچنين بايد سهمي در الگوهاي توليد و مصرف پايدار داشته باشد و از موانع سنتي بكاهد و فرصتي در اختيار همگان قرار دهند تا با برابري بيشتري به بازارهاي محلي و جهاني دسترسي يابند. برنامه‌هاي كاربردي بايد با كاربري آسان، قابل دسترس براي همگان، ارزان، مطابق با نيازهاي زباني و فرهنگي مختلف، و پشتيباني‌كننده توسعه پايدار باشد. براي رسيدن به چنين وضعيتي، مقامات محلي بايد در تدارك خدمات فناوري اطلاعاتي و ارتباطي به نفع مردم خود، نقش عمده‌اي ايفا كنند.

8) تنوع فرهنگي و هويت، تنوع زباني و محتواي محلي

52- تنوع فرهنگي ميراث مشترك بشري است. جامعه اطلاعاتي بايد با محترم داشتن و استوار شدن بر هويت فرهنگي، تنوع زباني و فرهنگي، سنت‌ها و مذاهب بنا شود و گفت‌وگوي ميان فرهنگ‌ها و تمدن‌ها را ترويج دهد. ترويج، تصريح و حفظ زبان‌ها و هويت‌هاي متنوع فرهنگي همانگونه كه در اسناد مورد توافق ملل متحد، از جمله بيانيه جهاني تنوع فرهنگي يونسكو، بازتاب يافته است، جامعه اطلاعاتي را غني‌تر خواهد كرد.
53- در ايجاد يك جامعه اطلاعاتي دربرگيرنده همه، خلق، نشر و حفظ محتوا به زبان‌ها و قالب‌هاي متنوع، بايد در بالاترين اولويت قرار گيرد و در اين راه توجهي ويژه به تنوع در عرضه آثار ابتكاري و به‌رسميت‌شناختن حقوق مؤلفان و هنرمندان مبذول شود. ضروري است كه توليد و دسترسي به همه محتواها - آموزشي، علمي، فرهنگي و تفريحي - در زبان‌ها و قالب‌هاي متنوع تشويق شود. ايجاد محتواي محلي، متناسب با نيازهاي بومي يا منطقه‌اي، مشوق توسعه اجتماعي و اقتصادي خواهد بود و باعث مشاركت همه طرف‌هاي ذينفع، از جمله مردم ساكن مناطق روستايي، دورافتاده و حاشيه‌اي خواهد شد.
54- حفظ ميراث فرهنگي از اجزاء حياتي هويت و خودشناسي افراد است كه جامعه‌اي را با گذشته‌اش پيوند مي‌زند. جامعه اطلاعاتي بايد، با استفاده از همه روش‌هاي مناسب، از جمله با ديجيتالي‌كردن، ميراث فرهنگي را براي آيندگان حفظ كند.

9) رسانه‌ها

55- تأكيد مجدد مي‌كنيم بر پايبندي خود به اصول آزادي مطبوعات و آزادي اطلاعات، همچنين استقلال، تكثرگرايي و تنوع رسانه‌ها كه براي جامعه اطلاعاتي اساسي است. آزادي جستجو، دريافت، افشا و استفاده از اطلاعات براي توليد، جمع‌آوري و نشر دانش، براي جامعه اطلاعاتي حائز اهميت است. از رسانه‌ها مي‌خواهيم كه در انطباق با بالاترين استانداردهاي حرفه‌اي و اخلاقي، استفاده و برخورد مسئولانه‌اي با اطلاعات داشته باشند. رسانه‌هاي سنتي در تمام شكل‌ها نقش مهمي در جامعه اطلاعاتي دارند و فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي بايد نقشي حمايتي در اين خصوص ايفا كنند. تنوع مالكيت رسانه‌ها، در انطباق با قوانين ملي، و با در نظر گرفتن معاهدات مربوطه بين‌المللي، بايد تشويق شود. تأكيد مجدد داريم بر لزوم كاستن از نابرابري‌هاي بين‌المللي كه به رسانه‌ها لطمه مي‌زند؛ بخصوص نابرابرهاي مربوط به زيرساختار، منابع فني و توسعه مهارت‌هاي انساني.

10) ابعاد اخلاقي جامعه اطلاعاتي

56- جامعه اطلاعاتي بايد به صلح احترام گذارد و ارزش‌هاي بنيادين آزادي، برابري، همبستگي، مدارا، مسئوليت مشترك، و رعايت طبيعت را پاس بدارد.
57- ما به اهميت اخلاق در جامعه اطلاعاتي كه بايد ترويج‌دهنده عدالت و منزلت و ارزش آدمي باشد اذعان داريم. خانواده بايد به وسيع‌ترين شكل ممكن حفاظت شود و براي ايفاي نقش حياتي خود در جامعه تقويت گردد.
58- در استفاده از فناوري‌هاي اطلاعاتي وارتباطي و توليد محتوا بايد حقوق بشر و آزادي‌هاي بنيادين ديگران، از جمله حريم شخصي، و حق آزادي انديشه، وجدان، و مذهب، هماهنگ با قواعد بين‌المللي مربوطه رعايت شود.
59- همه نقش‌آفرينان جامعه اطلاعاتي بايد در مقابل استفاده‌هاي سوء از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، همچون تخلفات قانوني و ديگر كارهاي ناشي از نژادپرستي، تبعيض نژادي، بيگانه‌هراسي، و نابردباري‌هاي، تنفر، خشونت، همه اشكال سوءرفتار با كودكان، از جمله تمايل جنسي به كودكان و وقيح‌نگاري درباره كودكان، و قاچاق و استثمار افراد بشر، به اقدامات مقتضي و روش‌هاي پيشگيرانه‌اي كه قانون مشخص كرده، دست بزنند.

11) همكاري‌هاي بين‌المللي و منطقه‌اي

60- هدف ما اين است كه در تلاش‌هاي‌مان براي رسيدن به اهداف توسعه‌اي مورد توافق بين‌المللي، نظير اهداف مندرج در بيانيه هزاره، و براي پاس‌داشتن اصول اساسي كه در اين بيانيه وضع شده، از فرصت‌هاي ارائه شده توسط فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي استفاده كامل كنيم. جامعه اطلاعاتي ذاتاً جامعه‌اي جهاني است و تلاش‌هاي ملي بايد با همكاري‌هاي مؤثر بين‌المللي و منطقه‌اي ميان دولت‌ها، بخش خصوصي، جامعه مدني و ديگر طرف‌هاي ذينفع نظير موسسات مالي بين‌المللي مورد حمايت قرار گيرد.
61- براي ايجاد يك جامعه اطلاعاتي جهاني در برگيرنده همه، ما به دنبال رويكردها و سازوكارهاي مشخص بين‌المللي و كاربست موثر آنها خواهيم بود، كه اين شامل مساعدت‌هاي مالي و فني هم مي‌شود. بنابراين، در عين قدرداني از همكاري كنوني در زمينه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي كه از طريق انواع سازوكارها صورت مي‌گيرد، همه طرف‌هاي ذينفع را دعوت مي‌كنيم كه به «دستوركار همبستگي ديجيتال» مندرج در «نقشه عمل» متعهد شوند. ما بر اين باوريم كه هدف مورد توافق در سراسر جهان، مشاركت در پر كردن شكاف ديجيتال، ارتقاء دسترسي به فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، ايجاد فرصت‌هاي ديجيتال، و بهره‌مندي از امكاناتي است كه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي براي توسعه فراهم مي‌آورند. ما خواست برخي براي ايجاد يك «صندوق همبستگي ديجيتال» بين‌المللي و داوطلبانه، و خواست ديگران براي انجام مطالعات در مورد سازوكارهاي موجود و اثربخشي و امكان‌پذيري چنين صندوقي را به رسميت مي‌شناسيم.
62- يكپارچگي منطقه‌اي به توسعه جامعه اطلاعاتي جهاني كمك مي‌كند و همكاري قوي در درون و ميان مناطق را به ضرورتي حتمي تبديل مي‌كند. گفتگوي منطقه‌اي به ظرفيت‌سازي ملي و به همسو شدن استراتژي‌هاي ملي با اهداف اين بيانيه، ضمن رعايت ويژگي‌هاي ملي و منطقه‌اي كمك مي‌كند. در اين زمينه، ما جامعه بين‌الملل را به حمايت از اين گونه ابتكارات مرتبط با فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي تشويق و از اقدامات آن استقبال مي‌كنيم.
63- ما مصمم هستيم به كشورهاي در حال توسعه، كشورهاي كمتر توسعه يافته و كشورهاي با اقتصاد در حال گذار، از طريق بسيج همه منابع مالي، تداركات مالي و مساعدت‌هاي فني و با ايجاد يك محيط مساعد براي انتقال فن‌آوري، سازگار با اهداف اين بيانيه و «طرح عملي»، ياري برسانيم.
64- صلاحيت‌هاي اصلي «اتحاديه بين‌المللي ارتباطات‌دور» در زمينه فن‌آوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي، مساعدت در پركردن شكاف ديجيتال، همكاري منطقه‌اي و بين‌المللي، مديريت طيف راديويي، ايجاد استانداردها و نشر اطلاعات، همه در ساختن جامعه اطلاعاتي حائز اهميت حياتي است.

پ. به سوي يك جامعه اطلاعاتي براي همگان، بر پايه دانش مشترك

65- خود را متعهد مي‌دانيم به تقويت همكاري براي يافتن پاسخ‌هاي مشترك براي چالش‌ها و خود را متعهد مي‌دانيم به اجراي «طرح عملي»، كه روياي يك جامعه اطلاعاتي در برگيرنده همه را، بر پايه اصول اساسي مندرج در اين بيانيه، متحقق خواهد ساخت.
66- همچنين خود را متعهد مي‌دانيم به ارزيابي و پيگيري پيشرفتي كه در پركردن شكاف ديجيتال، با توجه به سطوح مختلف توسعه صورت مي‌گيرد، تا به اهداف توسعه‌اي مورد توافق بين‌المللي نظير اهداف مندرج در بيانيه هزاره برسيم، و خود را متعهد مي‌دانيم به ارزيابي اثربخشي سرمايه‌گذاري و كوشش‌ها و همكاري‌هاي بين‌المللي در ساختن جامعه اطلاعاتي.
67- قوياً بر اين باوريم كه ما به‌طور جمعي وارد عصر تازه‌اي با توان‌بالقوه عظيم مي‌شويم؛ عصر جامعه اطلاعاتي و ارتباطات گسترش يافته انساني. در اين جامعه در حال ظهور، اطلاعات و دانش مي‌تواند توليد شود، مبادله شود، به اشتراك گذاشته شود و از طريق همه شبكه‌هاي جهاني با ديگران در ميان گذاشته شود. تمام افراد به زودي، اگر اقدامات لازم را انجام دهيم، مي‌توانند همراه يكديگر يك جامعه اطلاعاتي جديد مبتني بر دانش مشترك و استوار بر همبستگي جهاني و تفاهم دوجانبه بهتر ميان مردمان و ملت‌ها بسازند. ما اطمينان داريم كه اين اقدامات راه را براي توسعه آتي يك جامعه دانايي راستين مي‌گشايد.